Forklift Periyodik Kontrolü: Kapsam, Test Yükü ve Sık Hatalar
Forklift, iş yerlerinde en yaygın kullanılan kaldırma ekipmanı ve periyodik kontrolünde en sık atlanan noktalar da yaygınlığından kaynaklanıyor: günlük kullanılan bir araç olduğu için bakım yapılıyor, periyodik kontrol ise bakımın içinde eriyip gidiyor.
- Forklift bir kaldırma ekipmanıdır; kontrolü test yükü altında yapılır.
- Operatör koruma yapısı ve yük koruma ızgarası kontrolün zorunlu parçasıdır.
- Akülü forkliftte şarj istasyonu ve akü bölümü ayrıca değerlendirilir.
- Bakım kaydı tutulması periyodik kontrol yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Forklift mevzuat açısından bir kaldırma ve iletme ekipmanı. Bu tanım kontrolün kapsamını doğrudan belirliyor: araç gibi değil, kaldırma makinası gibi kontrol ediliyor ve kontrolün test yükü altında yapılması gerekiyor.
Kontrolün dört alanı
| Alan | Bakılan |
|---|---|
| Kaldırma düzeni | Direk, zincir ve zincir bağlantıları, çatal aşınması ve çatlak kontrolü, kaldırma silindiri kaçakları, düşme önleyici |
| Hareket ve fren | Servis freni, el freni, direksiyon boşluğu, lastik durumu |
| Koruma yapıları | Operatör koruma yapısı (ROPS/FOPS), yük koruma ızgarası, emniyet kemeri, koltuk anahtarı |
| Uyarı ve gösterge | Korna, geri vites sesli uyarısı, farlar, yük göstergesi, kapasite etiketi |
Çatal kontrolü neden ayrı önemli?
Çatallar forkliftin en çok yük gören ve en çok yıpranan parçası. İki ölçüm yapılıyor: topuk bölgesindeki kalınlık aşınması ve çatal açısı. Belirli bir aşınma oranını geçen çatal onarılmıyor, değiştiriliyor — kaynak yapılmış bir çatal güvenli sayılmıyor.
Çatal üzerindeki çatlak kontrolü gözle yapılıyor, şüpheli durumda tahribatsız muayene gerekiyor. Bu ayrım rapora yazılmalı: gözle bakılmışsa "gözle", NDT yapılmışsa yöntemi belirtilmeli.
Test yükü ne kadar olmalı?
Forklift kapasitesi yük merkezine bağlı: aynı forklift 500 mm yük merkezinde 2500 kg, 600 mm'de daha az kaldırıyor. Test yükü bu yüzden tek bir sayı değil, kapasite etiketindeki değere ve yük merkezine göre hesaplanıyor.
Kapasite etiketi okunamaz durumdaysa test yükü belirlenemiyor ve kontrol tamamlanamıyor — bu, sahada en sık karşılaşılan durdurucu. Test yükünün nasıl hesaplandığı ve hangi oranların uygulandığı test yükü rehberinde anlatılıyor.
Akülü forkliftte farklar
Akülü forkliftte iki ek konu var. Birincisi akü bölümü: akü bağlantı terminalleri, elektrolit seviyesi ve akü kilidi. İkincisi şarj istasyonu: havalandırma, yangın güvenliği ve elektrik bağlantıları. Şarj istasyonu forkliftin parçası değil, ama forkliftin kullanıldığı ortamın parçası ve risk değerlendirmesinde birlikte ele alınıyor.
Dizel ve LPG'li forkliftlerde ise egzoz sistemi ve kapalı alanda kullanım koşulları öne çıkıyor; LPG tüpü bağlantısı ayrıca kontrol ediliyor.
Rapordaki sık eksikler
- Test yükü değeri yazılmamış. "Yük testi yapıldı" ifadesi yetmiyor; uygulanan yük sayı olarak yazılmalı.
- Çatal aşınma ölçümü yok. Gözle kontrol yapılıp ölçüm atlanıyor.
- Kapasite etiketi durumu belirtilmemiş. Okunaklı olup olmadığı kontrol maddesidir.
- Seri numarası yazılmamış. Aynı işletmede beş forklift varsa rapor hangisine ait olduğunu gösteremiyor.
Son madde ekipman kimliğiyle ilgili ve yalnızca forklifte özgü değil; konu ekipman kimliği rehberinde ele alınıyor.
Bakım kaydı yeterli mi?
Değil. Forkliftte servis bakımı düzenli yapılıyor olabilir ve servis kendi formunu dolduruyor olabilir; o form periyodik kontrol raporu değil. İki belgenin farkı bakım formu ile periyodik kontrol formu farkı rehberinde.
Kaynak İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (EK-III)
Yayımlayan Mevzuat rehberlerini kimin hazırladığını görün
Bu gereklilikleri karşılayan hazır şablonlar
Yukarıda anlatılan kayıtlar Düzlem'de kurulu gelen şablonlarla üretiliyor. Şablonlar mevzuat değiştiğinde güncelleniyor; kurumsal formatınız korunuyor.
Bu şablonların ürettiği örnek raporlara bakın ya da kendi kurumsal formatınızla görün.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş ya da teknik karar yerine geçmez. Mevzuat ve standart sürümleri değişebilir — uygulamadan önce yürürlükteki metinleri ve kuruluşunuzun akreditasyon kapsamını esas alın.