Hareket Engelliler İçin Güç Tahrikli Kaldırma Platformu Periyodik Kontrolü
Engelli platformları EK-III'te kendi standartlarına bağlı ayrı bir satır; asansörün bir türü gibi ele alınmıyor. 23 Aralık 2025 değişikliği bu ekipmanı ayrıca, periyodik kontrolünü yalnızca muayene kuruluşlarının yapabileceği kısa listeye aldı. Bu zorunluluk 1 Ocak 2027'de başlıyor.
- Hareket engelliler için güç tahrikli kaldırma platformları TS EN 81-40 ve TS EN 81-41 standartlarına göre kontrol edilir.
- Periyot, standartlarda süre belirtilmemişse 1 yıldır.
- Bu platformların periyodik kontrolü ekipman muayene kuruluşlarında çalışan yetkili kişilerce yapılır (EK Madde 2).
- Akredite kuruluş zorunluluğu 1 Ocak 2027 tarihine kadar uygulanmaz (Geçici Madde 6).
- Kren asansörleri TS EN 81-43, eğimli yük taşıma tertibatları TS EN 12158-2+A1 ile ayrı satırlarda yer alır.
Bir alışveriş merkezinin girişindeki merdiven platformu, bir okulun iki kat arasına kurulmuş dikey platform ya da bir kamu binasının rampası yerine konmuş kabinli lift — hepsi yönetmeliğin diliyle aynı ekipman: hareket engelliler için güç tahrikli kaldırma platformu. Kısa bir mesafeyi, düşük hızla, çoğunlukla tek bir kişiyi taşıyorlar; ama kullanıcısı düşme ya da sıkışma anında kendini kurtaramayacak kişi olduğu için kontrolün hata payı yok.
EK-III ne diyor?
| Ekipman | Periyot | Kontrol kriteri |
|---|---|---|
| Hareket engelliler için güç tahrikli kaldırma platformları | Standartlarda süre belirtilmemişse 1 Yıl | “TS EN 81-40, TS EN 81-41 standartlarında belirtilen kriterlere uygun olarak yapılır.” |
İki standart, iki platform tipine karşılık geliyor: TS EN 81-40 merdiven boyunca eğimli düzlemde hareket eden platformları ve merdiven asansörlerini, TS EN 81-41 ise dikey hareket eden platformları kapsıyor. Kontrol raporunda hangi standarda göre değerlendirme yapıldığının yazılması, bu yüzden platform tipinin de yazılması demek.
Kontrolü kim yapabilir? 2027 değişikliği
Yönetmeliğin EK Madde 2'si, bazı ekipmanların periyodik kontrolünü yalnızca muayene kuruluşlarına bırakıyor:
“Aşağıda belirtilen iş ekipmanlarının periyodik kontrolleri, ilgili ekipman veya ekipman grubu için ekipman muayene kuruluşlarında çalışan periyodik kontrol yapmaya yetkili kişiler tarafından yapılır”
Listenin (d) bendi “Hareket engelliler için güç tahrikli kaldırma platformu”. Aynı değişiklikle eklenen (d), (e), (f) ve (g) bentleri için Geçici Madde 6 bir geçiş süresi tanıyor:
“Bu maddeyi ihdas eden Yönetmelikle ek 2 nci maddenin birinci fıkrasına eklenen (d), (e), (f) ve (g) bentleri, 1/1/2027 tarihine kadar uygulanmaz.”
Geçici madde ayrıca, Bakanlık yeni bir düzenleme yapana kadar TÜRKAK tarafından TS EN ISO/IEC 17020 çerçevesinde ilgili kapsamda akredite edilmiş muayene kuruluşlarının ekipman muayene kuruluşu olarak kabul edileceğini söylüyor. Yani 1 Ocak 2027'den itibaren bu platformlarda rapor verebilmek için kapsamda bu ekipmanın bulunması gerekiyor.
Listeye aynı tarihte giren diğer üç ekipman buhar kazanları, kablolu taşıma tesisatları ve sütunlu çalışma platformları. Değişikliğin tamamı EKİPNET ve 23 Aralık 2025 değişikliği rehberinde; kapsam genişletme denetimine hazırlık ISO 17020 denetimine hazırlık sayfasında.
Kontrol neleri kapsıyor?
Kütüphanedeki şablonun muayene kriterleri 51 madde. Aşağıdaki ölçü değerleri yönetmelikten değil şablonun kontrol maddelerinden alındı; dayanağı ilgili standartlardır.
| Alan | Bakılan |
|---|---|
| Kuyu | Kuyu duvarları, muayene ve imdat kapıları, kuyu dibi durdurma butonu, kuyu aydınlatması, alt ve üst güvenlik hacmi, kuyuda mahsur kalma durumunda çıkış veya alarm |
| Platform / kabin | Yapı ve alan (≤ 2 m²; tekerlekli sandalye için ölçü sınırları), kaymaz zemin, korkuluk veya bariyer kolu, katlanır oturak, kapasite etiketi ve işletme talimatı |
| Kapılar | Kapı genişliği (≥ 800 mm) ve yüksekliği (≥ 2000 mm), kilitler ve kapalılık denetimi, kapanma kuvveti (≤ 150 N) ve enerjisi (≤ 10 J), durak eşiği ile platform arası mesafe (≤ 20 mm), üçgen anahtarla acil açma |
| Kumanda ve güvenlik | Bas-bırak kumanda, acil durdurma butonu, alarm sistemi, hassas kenar ve fotosel, alt ve üst sınır kesiciler, aşırı yük sınırlayıcı |
| Tahrik | Makine ve motor montajı, fren düzeni, hidrolik ünite, kremayer–pinyon ya da vida–somun sistemi |
| Acil durum | Aydınlatma, acil aydınlatma ve haberleşme, kurtarma talimatı ve acil durum çalışması |
Bas-bırak kumanda maddesi bu ekipmanı asansörden ayıran ayrıntılardan biri: kullanıcı butonu bıraktığında platformun durması bekleniyor. Kontrolde bu davranış hem platform üzerindeki hem de kat kumandalarında ayrı ayrı deneniyor.
Test yükleri ve taşıyıcı elemanlar
Şablonun test değerleri bölümü üç yükü kaydediyor: yüklü test, dinamik test ve statik test yükü. Halatlı ya da zincirli platformlarda taşıyıcı elemanın durumu da sayısal olarak yazılıyor: halat çapı ve donanım adedi, halattaki tel kırığı sayısı ve çap daralma yüzdesi; zincirde bakla çapı ve kalıcı deformasyon yüzdesi. Kaldırma ekipmanlarında test yükünün nasıl belirlendiği test yükü rehberinde anlatılıyor.
Kren asansörü ve eğimli yük taşıma tertibatı
EK-III'ün aynı tablosunda, adları benzediği için sıkça karıştırılan iki satır daha var:
| Ekipman | Periyot | Kontrol kriteri |
|---|---|---|
| Kren asansörleri | Standartlarda süre belirtilmemişse 1 Yıl | TS EN 81-43 |
| Eğimli yük taşıma tertibatları | Standartlarda süre belirtilmemişse 1 Yıl | TS EN 12158-2+A1 |
Kren asansörü, kule kren gibi büyük vinçlerin kulesine monte edilen ve operatörü kabine taşıyan asansör; engelli platformuyla ortak noktası yalnızca "kaldırma" olması. Eğimli yük taşıma tertibatı ise şantiyelerde ve çatı işlerinde malzemeyi eğimli bir ray boyunca taşıyan düzenek — insan taşımak için değil yük için. Üç ekipmanın standartları farklı olduğu için üçünün raporu da ayrı şablonla üretilir. Eğimli yük taşıma tertibatının formu eğimli yük taşıma tertibatı kontrol formu örneğinde.
Rapor ve form
Platform raporunda, genel asgari bilgilere ek olarak platform tipi ve uygulanan standart, beyan ve işletme kapasitesi, tahrik tipi ve test yüklerinin bulunması gerekiyor. 87 maddelik formun bölümleri ve örnek maddeleri engelli kaldırma platformu kontrol formu örneğinde. 2027 kapsamına hazırlanan kuruluşlar için şablon Düzlem'de kurulu geliyor; kapsamı genişlettiğiniz gün rapor üretmeye başlamak için periyodik kontrol yazılımına göz atabilirsiniz.
Yayımlayan Mevzuat rehberlerini kimin hazırladığını görün
Bu gereklilikleri karşılayan hazır şablonlar
Yukarıda anlatılan kayıtlar Düzlem'de kurulu gelen şablonlarla üretiliyor. Şablonlar mevzuat değiştiğinde güncelleniyor; kurumsal formatınız korunuyor.
- Hareket Engelliler için Güç Tahrikli Kaldırma Platformu 87 kontrol maddesi · 8 bölüm
- Eğimli Yük Taşıma Tertibatı (YTT) 61 kontrol maddesi · 7 bölüm
Bu şablonların ürettiği örnek raporlara bakın ya da kendi kurumsal formatınızla görün.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş ya da teknik karar yerine geçmez. Mevzuat ve standart sürümleri değişebilir — uygulamadan önce yürürlükteki metinleri ve kuruluşunuzun akreditasyon kapsamını esas alın.
