İş Makinası Periyodik Kontrol Formu Ne İçerir?
İş makinesi periyodik kontrol formu, şantiyede kullanılan makinelerin ortak risklerini karşılayan bir gövde ve makine tipine göre değişen bölümlerden oluşuyor. Formun içinde ne olduğunu bilmek, kontrolü planlayan işletme için de kontrolü yapan için de zamandan kazandırıyor.
- Ortak bölümler: kimlik, gözle kontrol, hidrolik sistem, fren ve yürüyüş, koruma yapıları.
- Kaldırma işi yapan iş makinesi ayrıca kaldırma ekipmanı kapsamında değerlendirilir.
- ROPS ve FOPS koruma yapılarının bütünlüğü zorunlu kontrol maddesidir.
- Operatör belgesi kontrolü ekipman kontrolünün parçası değildir; ayrı bir yükümlülüktür.
İş makinesi formu, şantiye makinelerinin çoğunda benzer bir gövdeye sahip. Farklılık, makinenin ne yaptığından geliyor: kazı yapan bir ekskavatörle beton basan bir pompa aynı riski taşımıyor.
Her iş makinesi formunda bulunan bölümler
| Bölüm | İçeriği |
|---|---|
| Kimlik ve tanım | Marka, model, seri numarası, imalat yılı, çalışma saati |
| Gözle kontrol | Şasi ve gövde çatlakları, kaynak dikişleri, korozyon, boya bütünlüğü |
| Hidrolik sistem | Hortum ve rakor kaçakları, silindir mil durumu, hidrolik yağ seviyesi, basınç emniyet valfi |
| Yürüyüş ve fren | Palet/lastik durumu, servis freni, park freni, direksiyon |
| Koruma yapıları | ROPS (devrilmeye karşı), FOPS (düşen cisme karşı), emniyet kemeri |
| Uyarı sistemleri | Korna, geri hareket sesli uyarısı, farlar, flaşör, aynalar ve kamera |
| Yangın güvenliği | Yangın söndürücü, akü ana şalteri, yakıt hattı bütünlüğü |
Makineye özgü bölümler
- Ekskavatör: bom ve arm pim–burç boşlukları, kova bağlantısı, dönüş (swing) sistemi, hızlı bağlantı aparatı emniyeti.
- Dozer ve greyder: bıçak kaldırma sistemi, riper, çekiş düzeni.
- Kazıyıcı yükleyici: ön kova ve arka kazıcı ayrı ayrı, destek ayakları.
- Beton pompası: bom kilitleri, boru hattı ve kelepçeleri, destek ayakları ve zemin plakaları, basınç sınırlayıcı.
- Beton mikseri: tambur tahrik sistemi, boşaltma oluğu emniyeti.
Kaldırma işi yapan iş makinesi
Bir ekskavatör kova yerine kanca takılarak yük kaldırıyorsa, o iş için kaldırma ekipmanı sayılıyor ve ek yükümlülükler doğuyor: yük–yarıçap tablosu, aşırı yük uyarı sistemi ve kanca üzerinde emniyet mandalı. Bu kullanım kontrol raporunda belirtilmeli.
Kaldırma yapan makinelerde kontrolün test yükü altında yapılması gerekiyor; hesabı test yükü rehberinde.
Hangi maddeler ölçüm gerektiriyor?
İş makinesi formunun büyük bölümü gözle kontrol ve fonksiyon testi. Ölçüm gerektiren maddeler sınırlı ama kritik:
- Hidrolik sistem çalışma basıncı ve emniyet valfi açma basıncı.
- Pim–burç boşlukları (kumpas ile).
- Fren mesafesi ya da fren tutma denemesi.
- Elektrik sistemi topraklama sürekliliği (elektrikli makinelerde).
Operatör belgesi kontrolün parçası mı?
Değil. Operatörün belgesi olması ayrı bir yükümlülük ve ekipmanın periyodik kontrol raporuna girmiyor. Karıştırılmasının sebebi, ikisinin de aynı denetimde sorulması. Rapor ekipmanın güvenli olduğunu belgeliyor; operatör belgesi kullanan kişinin yetkin olduğunu.
Kontrolü yapan kişide aranan yetki ise raporun bir parçası ve kimler yapabilir rehberinde anlatılıyor.
Hazır bir PDF form yeterli mi?
İnternetten indirilen boş bir form, kontrolü yapmak için bir başlangıç noktası olabilir ama raporu geçerli kılmıyor. Raporun geçerliliği formun kendisinden değil, onu dolduran kişinin yetkisinden, kullanılan cihazın kalibrasyonundan ve kaydın izlenebilirliğinden geliyor. Bu konu PDF form mu dijital kayıt mı rehberinde ayrıca ele alınıyor.
Kaynak İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (EK-III)
Yayımlayan Bu rehberleri hazırlayan ekibi tanıyın
Bu gereklilikleri karşılayan hazır şablonlar
Yukarıda anlatılan kayıtlar Düzlem'de kurulu gelen şablonlarla üretiliyor. Şablonlar mevzuat değiştiğinde güncelleniyor; kurumsal formatınız korunuyor.
- Kazıyıcı Yükleyici İş Makinası 62 kontrol maddesi · 8 bölüm
- Paletli Eskavatör 16 kontrol maddesi · 4 bölüm
Bu şablonların ürettiği örnek raporlara bakın ya da kendi kurumsal formatınızla görün.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş ya da teknik karar yerine geçmez. Mevzuat ve standart sürümleri değişebilir — uygulamadan önce yürürlükteki metinleri ve kuruluşunuzun akreditasyon kapsamını esas alın.