Vinç Periyodik Kontrolü: Köprülü, Mobil ve Kule Vinçte Kapsam
Vinç periyodik kontrolünde azami aralık 1 yıldır; EK-III Tablo-2 krenleri ile vinçleri ve kaldırma teçhizatlarını ayrı satırlarda, ikisini de 1 yıl olarak verir. Vinç tek bir ekipman adı değil, bir ekipman ailesi. Köprülü vinç sabit bir yapıya monte, mobil vinç yer değiştiriyor, kule vinç şantiyede kuruluyor ve sökülüyor. Üçünün riski farklı olduğu için periyodik kontrol kapsamı da farklı; ortak olan yalnızca yük taşıyan elemanların muayenesi.
- Vinç tipine göre kontrol kapsamı değişir; ortak olan yük taşıyan elemanlardır.
- Vinç ve kaldırma aksesuarları (halat, zincir, sapan, mapa) EK-III'te ayrı satırlardır; ikisinde de azami aralık 1 yıldır.
- Aşırı yük sınırlayıcı fonksiyon testi yapılmadan kontrol tamamlanmış sayılmaz.
- Mobil ve kule vinçte her kurulum sonrası ayrıca kontrol gerekir.
Vinç periyodik kontrolünde en sık yapılan yöntem hatası, üç farklı vinç tipini aynı formla ve aynı kapsamla kontrol etmek. Ortak maddeler elbette var, ama mobil vincin ayak açma sistemi köprülü vinçte yok; kule vincin ankraj düzeni mobil vinçte yok.
Üç tipte de ortak olanlar
- Çelik halat: tel kopması sayımı, çap azalması, korozyon, ezilme, kafes deformasyonu.
- Kanca: ağız açıklığı ölçümü, çatlak kontrolü, emniyet mandalı, dönme serbestliği.
- Tambur ve makara: yiv aşınması, halat sarım düzeni, halat çıkma önleyici.
- Frenler: kaldırma freni, yürüyüş freni, fren balata durumu.
- Sınırlayıcılar: yukarı/aşağı hareket sınırlayıcı, aşırı yük sınırlayıcı.
- Elektrik donanımı: kumanda, acil durdurma, topraklama sürekliliği.
Tiplere göre ek kapsam
| Tip | Ek olarak bakılan |
|---|---|
| Köprülü / gezer vinç | Ray düzeni ve ray aşınması, tekerlek durumu, tampon ve ray sonu durdurucuları, köprü kirişi deformasyonu |
| Mobil vinç | Destek ayakları ve ayak plakaları, zemin taşıma kapasitesi, bom teleskopik sistemi, eğim göstergesi, yük–yarıçap tablosu |
| Kule vinç | Temel ve ankraj bağlantıları, kule bağlantı cıvataları ve tork değerleri, tırmanma sistemi, denge ağırlıkları, rüzgâr serbest dönüş düzeni |
Halat ve aksesuar vinçten ayrı mı kontrol ediliyor?
Evet, ayrı kalem olarak. EK-III'te çelik halat, zincir, sapan ve mapa "kaldırma aksesuarları ve taşıyıcılar" satırında, vinç ve kren ise kendi satırlarında yer alıyor. Aralık üç satırda da aynı: azami 1 yıl (krenler, vinçler ve kaldırma teçhizatları, kaldırma aksesuarları). Yani tabloya göre aksesuar vinçten daha sık değil, ayrı bir kalem olarak kendi satırında kontrol ediliyor.
Standart ya da imalatçı talimatı daha kısa bir süre veriyorsa kısa olan uygulanıyor; bu, tablonun değil ilgili standardın ve talimatın getirdiği bir durum. Aralıkların tam listesi periyot tablosunda.
Aşırı yük sınırlayıcı testi
Aşırı yük sınırlayıcının varlığını görmek yetmiyor; devreye girdiğinin gösterilmesi gerekiyor. Test, sınırlayıcının ayar değerinin üzerinde bir yükle yapılıyor ve sistemin kaldırma hareketini durdurduğu gözleniyor. Bu fonksiyon testi yapılmadan verilen "uygun" kararı, raporu tartışmalı hâle getiriyor.
Kurulum sonrası kontrol
Mobil vinç yeni bir sahaya kurulduğunda, kule vinç monte edildiğinde ya da yükseltildiğinde, periyodik kontrolden bağımsız olarak kurulum sonrası kontrol gerekiyor. Bu kontrol kurulumun kendisine bakıyor: ayak basma zemini, ankraj torkları, denge ağırlığı düzeni.
Periyodik kontrolü geçerli bir vinç, kurulum sonrası kontrol yapılmadan kullanıma açılamıyor. Aynı ayrım iskelede de var; yapı iskelesi rehberinde anlatılıyor.
Test yükü
Vinç kontrolü statik ve dinamik test yükü altında yapılıyor. Uygulanan oranlar ve hesabın nasıl yapıldığı kaldırma ekipmanlarında test yükü rehberinde ayrıntılı olarak ele alınıyor; burada tekrarlanmıyor.
Kaynak İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (EK-III)
Yayımlayan Mevzuat rehberlerini kimin hazırladığını görün
Bu gereklilikleri karşılayan hazır şablonlar
Yukarıda anlatılan kayıtlar Düzlem'de kurulu gelen şablonlarla üretiliyor. Şablonlar mevzuat değiştiğinde güncelleniyor; kurumsal formatınız korunuyor.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş ya da teknik karar yerine geçmez. Mevzuat ve standart sürümleri değişebilir — uygulamadan önce yürürlükteki metinleri ve kuruluşunuzun akreditasyon kapsamını esas alın.
