Kompresör ve Hava Tankı Periyodik Kontrolü
Bir kompresör satın alındığında genellikle tek bir ekipman gibi düşünülüyor. Oysa periyodik kontrol açısından iki ayrı ekipman var: havayı basan makine ve basınçlı havayı tutan tank. Tank basınçlı kap kapsamında ve kendi kontrol gerekliliklerini taşıyor.
- Hava tankı basınçlı kaptır; kompresörden ayrı bir kontrol kapsamı vardır.
- Emniyet valfinin ayar basıncı doğrulanmadan kontrol tamamlanmaz.
- Hidrostatik test ile yıllık gözle muayene birbirinin yerine geçmez.
- Manometre kalibrasyonu, basınç ölçümünün doğrulanabilmesi için gereklidir.
Kompresör periyodik kontrolünün ilk sorusu şu olmalı: kontrol edilen şey makine mi, tank mı, yoksa ikisi birden mi? Cevap raporun kapsamını, kullanılacak formu ve hatta kontrolü yapacak kişinin yetkisini belirliyor.
İki ayrı ekipman
| Kompresör (makine) | Hava tankı (basınçlı kap) | |
|---|---|---|
| Ne yapar | Havayı sıkıştırır | Sıkıştırılmış havayı tutar |
| Ana risk | Hareketli parça, elektrik, aşırı ısınma | Basınç altında patlama |
| Kontrolde bakılan | Kayış koruması, motor bağlantıları, termik koruma, hava filtresi | Cidar bütünlüğü, korozyon, kaynak dikişleri, emniyet valfi |
| Ek test | — | Hidrostatik test, iç muayene |
Emniyet valfi: kontrolün tek zorunlu testi
Emniyet valfi, basınçlı kabın son güvenlik katmanı. Varlığını görmek yetmiyor; ayar basıncının doğru olduğu ve valfin o basınçta açtığı gösterilmeli. Sahada en sık karşılaşılan durum, valfin yıllardır hiç açmamış ve oturmuş olması — bu durumda valf mekanik olarak sıkışmış oluyor ve gerçek bir aşırı basınçta da açmıyor.
Valfin ayar basıncı, kabın izin verilen azami işletme basıncını aşmamalı. Bu iki değerin karşılaştırması rapora yazılıyor: kabın azami basıncı, valfin ayar basıncı ve ölçülen açma basıncı.
Hidrostatik test ile yıllık muayene farkı
Hidrostatik test, kabın su ile belirli bir basınca kadar basınçlandırılıp sızdırmazlığının ve dayanımının denenmesi. Yıllık gözle muayene ise kabın dışının, bağlantılarının ve donanımının incelenmesi. İkisi farklı periyotlara tabi ve biri diğerinin yerine geçmiyor.
Pratikte karışıklık şurada çıkıyor: bir kabın hidrostatik test belgesi varsa, yıllık kontrolü yapılmış sayılmıyor. Tersi de geçerli — yıllık kontrolleri düzenli yapılan bir kabın hidrostatik test süresi dolmuş olabilir.
Manometre ve basınç ölçümü
Kabın üzerindeki manometre, işletmenin basıncı izlediği tek gösterge. Kalibrasyonu geçerli olmayan bir manometre, kabın gerçekte hangi basınçta çalıştığını bilinmez kılıyor. Kontrolde manometrenin okunabilirliği, ölçek aralığının uygunluğu ve azami işletme basıncının ölçek üzerinde işaretli olup olmadığı bakılıyor.
Ölçüm cihazlarının kalibrasyonu ile ara doğrulama arasındaki fark kalibrasyon ile ara doğrulama farkı rehberinde ele alınıyor.
Kondens tahliyesi ve iç korozyon
Hava tankının en sessiz arıza kaynağı iç korozyon. Sıkıştırılmış hava nem taşıyor ve nem tankın dibinde birikiyor; düzenli tahliye edilmediğinde cidar içeriden inceliyor. Dışarıdan bakıldığında tank sağlam görünüyor.
Bu yüzden kondens tahliye vanasının çalışır durumda olması bir kontrol maddesi ve belirli periyotlarda iç muayene gerekiyor. İç muayene yapılamayan kaplarda tahribatsız kalınlık ölçümü (ultrasonik) kullanılıyor.
Muayene raporuna yazılacaklar
- Kabın imalat yılı, seri numarası, hacmi ve izin verilen azami işletme basıncı.
- Emniyet valfi ayar basıncı ve ölçülen açma basıncı.
- Manometre kalibrasyon durumu.
- Son hidrostatik test tarihi ve bir sonraki test tarihi.
- Varsa ultrasonik kalınlık ölçüm değerleri ve ölçüm noktaları.
Her rapor tipinde bulunması gereken ortak bilgiler asgari bilgiler rehberinde listeli.
Kaynak İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (EK-III)
Yayımlayan Ölçüm ve test tarafındaki deneyimimizi görün
Bu gereklilikleri karşılayan hazır şablonlar
Yukarıda anlatılan kayıtlar Düzlem'de kurulu gelen şablonlarla üretiliyor. Şablonlar mevzuat değiştiğinde güncelleniyor; kurumsal formatınız korunuyor.
Bu şablonların ürettiği örnek raporlara bakın ya da kendi kurumsal formatınızla görün.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş ya da teknik karar yerine geçmez. Mevzuat ve standart sürümleri değişebilir — uygulamadan önce yürürlükteki metinleri ve kuruluşunuzun akreditasyon kapsamını esas alın.
