Yapı İskelesi Periyodik Kontrolü ve Kurulum Sonrası Muayene
İskele, şantiyede en çok kullanılan ve düşme kaynaklı kazalarda en sık adı geçen ekipman. Buna rağmen periyodik kontrolü çoğu zaman kurulum sonrası yapılan tek bir muayeneye indirgeniyor. Oysa iskelede üç ayrı kontrol yükümlülüğü var ve üçü farklı olaylara bağlı.
- Kurulum sonrası kontrol yapılmadan iskele kullanıma açılamaz.
- Fırtına, deprem ve uzun süreli kullanım dışı kalma sonrası yeniden kontrol gerekir.
- Periyodik kontrol, kurulum sonrası kontrolün yerine geçmez.
- Kontrolü yapan kişinin yetkisi ve iskele tipine göre kapsam rapora yazılır.
"Yapı iskelesi" ve "cephe iskelesi" çoğu zaman aynı ekipmanı anlatıyor: binanın dışına kurulan, dikme–yatay–çapraz elemanlardan oluşan sabit iskele. Mevzuat ve standartlar bu ekipmanı diğer yüksekte çalışma donanımlarından ayrı ele alıyor, çünkü riski kurulumdan kaynaklanıyor — ekipmanın kendisi sağlam olsa bile yanlış kurulmuş bir iskele güvenli değil.
Üç ayrı kontrol
| Kontrol | Ne zaman | Kim |
|---|---|---|
| Kurulum sonrası | İskele kullanıma açılmadan önce | Yetkili kişi |
| Olay sonrası | Fırtına, deprem, çarpma, uzun süreli kullanım dışı kalma sonrası | Yetkili kişi |
| Periyodik | Mevzuat ve risk değerlendirmesinin belirlediği aralıkta | Yetkili kişi |
Üçü birbirinin yerine geçmiyor. Kurulum sonrası kontrolü yapılmış bir iskelede periyodik kontrol yükümlülüğü devam ediyor; periyodik kontrolü yapılmış bir iskele fırtına sonrası yeniden kontrol edilmeden kullanılamıyor.
Kontrol neyi kapsıyor?
İskele kontrolünde bakılanları dört başlıkta toplamak mümkün:
- Temel ve oturma: taban plakaları, yük dağıtım elemanları, zeminin taşıma kapasitesi, oturma izleri.
- Yapısal bütünlük: dikme ekleri, yatay ve çapraz eleman eksikliği, deforme veya korozyona uğramış elemanlar, bağlantı elemanlarının sıkılığı.
- Bina bağlantıları: ankraj sıklığı ve sağlamlığı — iskelenin devrilmeye karşı güvenliğini taşıyan tek unsur.
- Çalışma platformu: platform bütünlüğü, boşluk, korkuluk, ara korkuluk, topuk tahtası, erişim merdiveni.
İskele etiketi neden önemli?
Kontrolü yapılmış bir iskelenin kullanıma açık olduğunu gösteren etiket, sahada en çok işe yarayan uygulamalardan biri. Etiket üzerinde kontrol tarihi, kontrolü yapan ve iskelenin taşıma sınıfı bulunuyor. Etiketi olmayan ya da "kullanılamaz" etiketli bir iskeleye çıkılmaması, kontrolün sahadaki karşılığı.
Etiket, periyodik kontrol raporunun yerine geçmiyor; raporun sahadaki görünür özeti oluyor. Ekipman etiketleme ve kimlik numarası konusu ekipman kimliği ve kontrol etiketi rehberinde ele alınıyor.
Seyyar erişim kulesi ve asılı iskele
Seyyar erişim kulesi (tekerlekli iskele) cephe iskelesinden farklı bir risk taşıyor: devrilme riski ankrajla değil, taban genişliği ve yükseklik oranıyla yönetiliyor. Kontrolde tekerlek kilitleri, denge ağırlıkları ve yükseklik–taban oranı ayrıca bakılıyor.
Asılı erişim donanımı ise kaldırma ekipmanı özellikleri taşıyor: halat, vinç ve düşme önleyici sistem birlikte kontrol ediliyor. Bu ekipmanda düşme önleyicinin ayrı bir kontrolü var. Yüksekte çalışma ekipmanlarının tamamı yüksekte çalışma rehberinde karşılaştırılıyor.
Rapora yazılması gerekenler
İskele raporunda ekipmana özgü üç bilgi bulunmalı: iskelenin tipi ve taşıma sınıfı, kurulu yükseklik ve ankraj düzeni, kontrolün hangi olaya bağlı yapıldığı (kurulum sonrası mı, periyodik mi). Üçüncü bilgi çoğu raporda eksik ve denetimde ilk sorulan şey oluyor.
Genel asgari bilgiler her rapor tipi için ortak; listesi asgari bilgiler rehberinde.
Kaynak İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (EK-III)
Yayımlayan Mevzuat rehberlerini kimin hazırladığını görün
Bu gereklilikleri karşılayan hazır şablonlar
Yukarıda anlatılan kayıtlar Düzlem'de kurulu gelen şablonlarla üretiliyor. Şablonlar mevzuat değiştiğinde güncelleniyor; kurumsal formatınız korunuyor.
Bu şablonların ürettiği örnek raporlara bakın ya da kendi kurumsal formatınızla görün.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş ya da teknik karar yerine geçmez. Mevzuat ve standart sürümleri değişebilir — uygulamadan önce yürürlükteki metinleri ve kuruluşunuzun akreditasyon kapsamını esas alın.