Hangi Ekipman Kaç Yılda Bir Kontrol Edilir? (Periyot Tablosu)
Periyodik kontrol aralığı sorusunun tek bir cevabı yok: aralık ekipman grubuna, ilgili standarda ve imalatçı talimatına göre değişiyor. Aşağıdaki tablo yönetmeliğin EK-III bölümündeki genel aralıkları topluyor. Tablo bir başlangıç noktasıdır; kesin süre her zaman ekipmanın kendi standardına ve risk değerlendirmesine bakılarak belirlenir.
- Genel kural: standartlarda aksi belirtilmedikçe yılda bir kontrol.
- EK-III genelinde tek istisna yapı iskelesi: aralık altı ay.
- LPG ve benzeri sıvılaştırılmış gaz tanklarında aralığı işverenin yazılı planı belirler; onuncu yılın sonunda yeniden değerlendirme yapılır.
- Katodik koruma tesisatının aralığı 23.12.2025 değişikliğiyle altı aydan bir yıla çıktı.
- İmalatçı talimatı veya risk değerlendirmesi daha kısa süre gerektiriyorsa kısa olan uygulanır.
Aşağıdaki tablo, iş ekipmanlarının periyodik kontrol aralıklarını gruplar hâlinde veriyor. Sütunlardaki süreler azami aralıklardır: daha sık kontrol her zaman mümkün, daha seyrek kontrol ise ancak ilgili standart açıkça izin veriyorsa.
Tablolar 17 Eylül 2026 tarihinde yönetmeliğin yürürlükteki metninden okundu. Metin en son 23 Aralık 2025'te değişti (Resmî Gazete 33116) ve bu değişiklik EK-III'ü baştan yeniledi; aşağıdaki satırlar o hâli yansıtıyor. Yine de tablo yönlendirme amaçlıdır, mevzuatın yerine geçmez.
23 Aralık 2025 değişikliğiyle ne oldu?
Bu değişiklik alanda çalışan için üç şeyi birden değiştirdi:
- EK-III yeniden yazıldı ve kapsama yeni ekipmanlar girdi: sütunlu çalışma platformları, kablolu taşıma tesisatları, hareket engelliler için güç tahrikli kaldırma platformları.
- Katodik koruma tesisatının periyodu altı aydan bir yıla çıktı (standartlarda süre belirtilmemişse).
- EKİPNET kaydı zorunlu hâle geldi. Periyodik kontrolü yapacak kişinin İSG-KATİP içindeki EKİPNET modülüne kayıtlı olması ve raporda EKİPNET kayıt numarasının bulunması gerekiyor. Bu, raporun biçimini doğrudan etkilediği için ayrı bir sayfada ele alındı: EKİPNET ve rapor zorunlulukları.
Yönetmelik bugüne kadar altı kez değişti: 2/5/2014 (28988), 23/7/2016 (29779), 24/4/2017 (30047), 18/2/2022 (31754), 4/2/2024 (32450) ve 23/12/2025 (33116).
Kaldırma ve iletme ekipmanları (EK-III Tablo-2)
| Ekipman | Azami aralık | Standart |
|---|---|---|
| Krenler (köprülü, portal, mobil, kule, döner kollu ve benzeri) | 1 yıl | TS EN 15011, TS EN 14985, TS EN 13852, TS EN 13000+A1, TS EN 12999, TS EN 14439+A2, TS ISO 9927-1 |
| Vinçler ve kaldırma teçhizatları | 1 yıl | TS EN 14492-1+A1, TS EN 13157+A1 |
| Endüstriyel araçlar (forklift, transpalet ve benzeri) | 1 yıl | TS EN ISO 3691 serisi, FEM 4.004 |
| Kaldırma aksesuarları ve taşıyıcılar (sapan, halat, zincir, mapa) | 1 yıl | TS EN 1492 serisi, TS EN 13414-2+A2, TS EN 818-6+A1, TS EN 13155, TS EN 14502-1 |
| Yükseltilebilen seyyar iş platformları | 1 yıl | TS EN 280+A1 |
| Sütunlu çalışma platformları | 1 yıl | TS EN 1495+A2 |
| Asılı erişim donanımları | 1 yıl | TS EN 1808 |
| Mobil erişim ve çalışma kuleleri | 1 yıl | TS EN 1004-1 |
| Kaldırma tablaları | 1 yıl | TS EN 1570-1+A1, TS EN 1570-2 |
| Araç kaldırma liftleri | 1 yıl | TS EN 1493 |
| İnşaat asansörleri | 1 yıl | TS EN 12159, TS EN 12158-1, TS EN 16719 |
| Yük asansörleri | 1 yıl | TS EN 81-31 |
| Servis asansörleri | 1 yıl | TS EN 81-3+A1 |
| Kren asansörleri | 1 yıl | TS EN 81-43 |
| Eğimli yük taşıma tertibatları | 1 yıl | TS EN 12158-2+A1 |
| Hareket engelliler için güç tahrikli kaldırma platformları | 1 yıl | TS EN 81-40, TS EN 81-41 |
| Rüzgâr türbinlerindeki kaldırma donanımları | 1 yıl | TS EN 81-44 |
| Yürüyen merdivenler ve yürüyen yollar | 1 yıl | TS EN 115-1, TS EN 115-2 |
| Sürekli taşıma donanımları (konveyörler) | 1 yıl | TS EN 618+A1, TS EN 619+A1, TS EN 620 |
| Kablolu taşıma tesisatları | 1 yıl | TS EN 1709 |
| Manipülatörler | 1 yıl | TS EN 14238+A1 |
| Uçak yer destek donanımları | 1 yıl | TS EN 12312 serisi |
| Yapı iskeleleri | 6 ay | TS EN 12810-1, TS EN 12810-2, TS EN 12811-1, TS 13662 |
Tablo-2'nin tek istisnası yapı iskeleleri: bütün satırlar bir yıl iken iskelede aralık altı ay. Ayrıntısı yapı iskelesi kontrolü rehberinde.
Kaldırma ekipmanlarında kontrolün test yükü altında yapılması gerekiyor; hangi yükün uygulanacağı ve nasıl hesaplandığı test yükü rehberinde anlatılıyor.
Basınçlı kaplar ve tesisatlar (EK-III Tablo-1)
Aşağıdaki satırlar EK-III Tablo-1'den okundu. Bu tablo, diğerlerinin aksine metinden yalnızca kısmen okunabildi; aradığınız kabı burada bulamazsanız tablonun tamamı için yönetmeliğin kendisine bakın.
| Ekipman | Azami aralık | Standart |
|---|---|---|
| Buhar ve kızgın su kazanları | 1 yıl | TS EN 12952, TS EN 12953 |
| Isıtma (kalorifer) kazanları | 1 yıl | TS EN 303, TS 497 |
| Basınçlı hava ve gaz tankları (kompresör tankı dâhil) | 1 yıl | TS 1203 EN 286-1 |
| Kapalı genleşme tankları | 1 yıl | TS 10576, TS 1911 |
| Sıvılaştırılmış gaz tankları (LPG ve benzeri, yer altı ve yer üstü) | Yazılı planda verilen sürede (yalnızca muayene); 10 yılın sonunda yeniden değerlendirme | TS EN 13445-5, TS 1446 |
LPG satırı tablodaki tek "sabit sayı verilmeyen" satır: aralığı yönetmelik değil, işverenin yazılı planı belirliyor — ancak onuncu yılın sonunda yeniden değerlendirme yapılması gerekiyor. Bu satır 23.12.2025 değişikliğiyle yer altı ve yer üstü kullanımları birlikte kapsayacak biçimde genişletildi.
Tesisatlar: elektrik, yangın, havalandırma (EK-III Tablo-3)
Tablo-3'ün tamamı aşağıda. Bu tablodaki satırların çoğu "standartlarda süre belirtilmemişse 1 yıl" biçiminde yazılmış — yani standart bir süre veriyorsa o geçerli, yönetmeliğin bir yılı değil.
| Tesisat | Azami aralık | Kriter / standart |
|---|---|---|
| Elektrik tesisatı ve topraklama tesisatı | Standartlarda süre yoksa 1 yıl | Topraklama Yönetmeliği, Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği, İç Tesisleri Yönetmeliği, TS EN 60079 serisi, TS HD 60364 serisi |
| Yıldırımdan korunma tesisatı | Standartlarda süre yoksa 1 yıl | TS EN 62305 serisi |
| Akümülatör | 1 yıl | İmalatçının belirleyeceği şartlar |
| Transformatör | 1 yıl | İmalatçının belirleyeceği şartlar |
| Jeneratör | Standartlarda süre yoksa 1 yıl | TS ISO 8528 serisi |
| Katodik koruma tesisatı | Standartlarda süre yoksa 1 yıl | TS EN 13509, TS EN 12954, TS EN 13636, TS EN ISO 13174 |
| Yangın söndürme, otomatik yağmurlama, gazlı söndürme, mutfak davlumbaz söndürme sistemleri | Standartlarda süre yoksa 1 yıl | Proje kriterleri ve Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik |
| Portatif yangın söndürücüler | Standartlarda süre yoksa 1 yıl | Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, TSE ISO/TS 11602-2 |
| Kaçış yolu basınçlandırma ve duman tahliye sistemleri | Standartlarda süre yoksa 1 yıl | Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik |
| Yangın algılama ve uyarı sistemleri | Standartlarda süre yoksa 1 yıl | Proje kriterleri ve TSE CEN/TS 54-14 |
| Havalandırma ve klima tesisatı | 1 yıl | Projede belirtilen kriterlere uygunluk |
Katodik korumada değişiklik var: bu satırın aralığı 23.12.2025 değişikliğiyle altı aydan bir yıla çıktı. Elinizde altı ay yazan bir plan varsa güncelliğini yitirmiş olabilir.
Topraklama ölçümünde hangi direncin sınır kabul edildiği tesis tipine göre değişiyor; değerler topraklama sınır değerler rehberinde.
Tezgâhlar (EK-III Tablo-4)
Tablo-4'ün tamamında aralık bir yıl; ayrım standartta. Tezgâh tipinizi doğru eşleştirmek önemli, çünkü rapor hangi standarda göre kontrol edildiğini yazmak zorunda.
| Tezgâh | Azami aralık | Standart |
|---|---|---|
| Mekanik presler | 1 yıl | TS EN ISO 16092-1 |
| Hidrolik presler | 1 yıl | TS EN ISO 16092-3 |
| Pnömatik presler | 1 yıl | TS EN 16092-1, TS EN 16092-4 |
| Hidrolik abkant presler | 1 yıl | TS EN 12622+A1 |
| Giyotin makaslar | 1 yıl | TS EN 13985+A1 |
| Torna tezgâhları | 1 yıl | TS EN ISO 23125 |
| Freze tezgâhları | 1 yıl | TS EN 16090-1 |
| İşleme merkezleri | 1 yıl | TS EN 16090-1 |
| Transfer tipi ve özel amaçlı tezgâhlar | 1 yıl | TS EN 16090-1 |
| Hareketsiz taşlama makineleri | 1 yıl | TS EN ISO 16089 |
| Delme makinaları | 1 yıl | TS EN 12717+A1 |
| Soğuk metal testereleri | 1 yıl | TS EN ISO 16093 |
| Ağaç işleme tezgâhları | 1 yıl | TS EN 847-3 |
| Şerit testere (ağaç işleme) | 1 yıl | TS EN 1807-2 |
| Şerit testere (gıda işleme) | 1 yıl | TS EN 12268 |
Endüstriyel raf ve kapılar (EK-III Tablo-5)
Tablo-5 iki satırdan ibaret ama ikisi de sık atlanıyor: depo rafı ve otomatik kapı çoğu işletmede "ekipman" sayılmıyor, oysa ikisi de EK-III'te adı geçen kontrole tabi ekipman.
| Ekipman | Azami aralık | Standart |
|---|---|---|
| Endüstriyel raflar | Standartlarda süre yoksa 1 yıl | TS EN 15635 |
| Endüstriyel kapılar | Standartlarda süre yoksa 1 yıl | TS EN 13241+A2, TS EN 12453, TS EN 12604+A1 |
Raf kontrolünde neye bakıldığı ve hasar sınıflandırması raf sistemleri rehberinde anlatılıyor.
İş makineleri (EK-III Tablo-6)
Tablo-6'nın tamamında aralık bir yıl. Burada da ayrım standartta ve EK-III makineleri tek tek sayıyor — "iş makinası" diye tek satır yok.
| Makine | Azami aralık | Standart |
|---|---|---|
| Hidrolik kazıcılar (ekskavatör) | 1 yıl | TS EN 474-5+A3 |
| Kazıcı yükleyiciler (beko loder) | 1 yıl | TS EN 474-4+A2 |
| Yükleyiciler | 1 yıl | TS EN 474-3+A1 |
| Çekici dozerler | 1 yıl | TS EN 474-2+A1 |
| Greyderler | 1 yıl | TS EN 474-8+A1 |
| Skreyperler | 1 yıl | TS EN 474-7+A1 |
| Damperli kamyonlar | 1 yıl | TS EN 474-6+A1 |
| Boru döşeyiciler | 1 yıl | TS EN 474-9+A1 |
| Trençerler | 1 yıl | TS EN 474-10+A1 |
| Toprak ve çöp sıkıştırıcılar | 1 yıl | TS EN 474-11+A1 |
| Halatlı kazıcılar | 1 yıl | TS EN 474-12+A1 |
| Sondaj makinaları | 1 yıl | TS EN 16228 serisi |
| Yol düzeltme makinaları | 1 yıl | TS EN 500-2+A1 |
| Zemin stabilize makinaları | 1 yıl | TS EN 500-3+A1 |
| Zemin sıkıştırma makinaları | 1 yıl | TS EN 500-4 |
| Asfaltlama makinaları | 1 yıl | TS EN 500-6+A1 |
| Beton pompası | 1 yıl | TS EN 12001 |
Tablodaki süre her zaman geçerli mi?
Hayır. Tablo genel aralıkları veriyor; üç durumda süre kısalır:
- İmalatçı talimatı daha kısa süre veriyorsa. İmalatçı, ekipmanı en iyi bilen taraf sayılır ve talimatı bağlayıcıdır.
- İlgili standart daha kısa süre veriyorsa. Özellikle kaldırma aksesuarlarında standartlar yıllıktan daha sık kontrol isteyebiliyor.
- Risk değerlendirmesi gerektiriyorsa. Ağır kullanım, aşındırıcı ortam, açık havada çalışma gibi koşullar periyodu kısaltır.
Üç kaynaktan hangisinin öncelikli olduğu ve çelişki durumunda nasıl karar verileceği periyot belirleme rehberinde ayrıntılı olarak ele alınıyor.
Periyodun takibi
Aralığı bilmek yetmiyor; bir işletmede yüzlerce ekipman varsa hangisinin ne zaman dolacağını izlemek ayrı bir iş. Süresi geçmiş bir kontrol, hiç yapılmamış kontrolle aynı sonucu doğuruyor: ekipman mevzuata aykırı biçimde kullanılıyor sayılıyor.
Kaynak İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (EK-III)
Yayımlayan Mevzuat rehberlerini kimin hazırladığını görün
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş ya da teknik karar yerine geçmez. Mevzuat ve standart sürümleri değişebilir — uygulamadan önce yürürlükteki metinleri ve kuruluşunuzun akreditasyon kapsamını esas alın.