Jeneratör Periyodik Kontrolü: Kapsam, Periyot ve Rapor
Jeneratör, tek bir ekipman gibi görünse de periyodik kontrolde iki ayrı alanı birden ilgilendiriyor: elektrik tarafında topraklama, koruma ve pano bağlantıları; mekanik tarafında motor, yakıt hattı ve egzoz sistemi. Kontrolün eksik kalmasının en sık sebebi, iki taraftan yalnızca birinin bakılmış olması.
- Jeneratör kontrolü elektrik ve mekanik tarafı birlikte kapsar.
- Yük altında çalışma testi yapılmadan yapılan kontrol eksiktir.
- Otomatik devreye girme süresi ölçülmeli ve rapora yazılmalıdır.
- Yakıt deposu basınçlı kap kapsamındaysa ayrıca kontrol edilir.
Jeneratör periyodik kontrolünde yapılan en yaygın eksiklik, kontrolün yalnızca elektrik tarafında kalması. Pano bağlantıları ölçülüyor, topraklama direnci alınıyor, rapor kapanıyor — oysa jeneratörün bir yanma motoru, bir yakıt sistemi ve bir egzoz hattı var ve bunların hepsi işletmede risk taşıyor.
Kontrol neyi kapsıyor?
Kapsamı üç başlıkta toplamak, hem kontrolü yapan hem raporu okuyan için işi kolaylaştırıyor.
| Alan | Bakılan |
|---|---|
| Elektrik | Topraklama sürekliliği ve direnci, pano bağlantı sıkılıkları, koruma cihazları, kablo yalıtımı, etiketleme |
| Mekanik | Motor kaçakları, kayış gerginliği, soğutma sistemi, titreşim takozları, egzoz hattı bütünlüğü |
| İşletme | Otomatik devreye girme süresi, yük altında çalışma, akü durumu, yakıt seviyesi ve depo bütünlüğü |
Yük altında çalıştırılmayan jeneratör kontrol edilmiş sayılır mı?
Sayılmaz. Boşta çalışan bir jeneratör, marş sisteminin ve motorun çalıştığını gösterir; devreye girme süresini, yük altındaki gerilim ve frekans kararlılığını, soğutma sisteminin gerçek yük altındaki davranışını göstermez. Periyodik kontrolün amacı ekipmanın ihtiyaç anında çalışacağını göstermek olduğuna göre, testin de o koşulu taklit etmesi gerekiyor.
Yük testi yapılamıyorsa — işletme kesintiye izin vermiyorsa — bu durum raporda gerekçesiyle belirtilir. Yapılmamış bir testi yapılmış göstermek, raporu geçersiz kılan durumların en ağırı.
Otomatik devreye girme süresi
Şebeke kesildiğinde jeneratörün devreye girmesi için geçen süre, hem güvenlik hem işletme açısından ölçülebilir tek performans göstergesi. Süre ölçülür ve rapora sayı olarak yazılır; "uygun" işaretlemek yetmez, çünkü uygunluğun ölçütü tesisin kendi gereksinimine göre değişiyor. Kesintisiz güç gerektiren bir tesiste kabul edilebilir süre, bir depoda kabul edilebilir sürenin çok altında.
Yakıt deposu ayrı bir kontrol konusu mu?
Olabilir. Jeneratörün günlük yakıt deposu genellikle ekipmanın parçası sayılıyor, ancak tesiste ayrı bir yer altı ya da yer üstü akaryakıt tankı varsa o tank kendi başına periyodik kontrole tabi. İki kontrol birbirinin yerine geçmiyor: jeneratör raporu tankın sızdırmazlığını kapsamıyor.
Periyot ne kadar?
Standartlarda aksi belirtilmedikçe genel kural yılda bir kontroldür. İmalatçı talimatı ya da risk değerlendirmesi daha kısa bir periyot gerektiriyorsa kısa olan uygulanır. Periyodun nasıl belirlendiği, hangi kaynağın hangi durumda öncelik aldığı periyot belirleme rehberinde ayrıntılı olarak ele alınıyor.
Periyodik kontrol ile bakımın karıştırılması bu ekipmanda özellikle sık: jeneratörün aylık çalıştırma kaydı bir bakım faaliyetidir ve periyodik kontrol raporunun yerine geçmez. Ayrım bakım formu ile periyodik kontrol formu farkı rehberinde.
Rapora yazılması gerekenler
Jeneratör raporunda, genel asgari bilgilere ek olarak ekipmana özgü üç bilgi bulunmalı: motor ve alternatör bilgileri (marka, model, güç), ölçülen devreye girme süresi ve yük testinin yapılıp yapılmadığı. Her periyodik kontrol raporunda bulunması gereken asgari bilgiler raporda bulunması gereken asgari bilgiler rehberinde listeli.
Kaynak İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (EK-III)
Yayımlayan Mevzuat rehberlerini kimin hazırladığını görün
Bu gereklilikleri karşılayan hazır şablonlar
Yukarıda anlatılan kayıtlar Düzlem'de kurulu gelen şablonlarla üretiliyor. Şablonlar mevzuat değiştiğinde güncelleniyor; kurumsal formatınız korunuyor.
- Jeneratör 52 kontrol maddesi · 8 bölüm
- Alçak Gerilim Topraklama Tesisatı 62 kontrol maddesi · 8 bölüm
Bu şablonların ürettiği örnek raporlara bakın ya da kendi kurumsal formatınızla görün.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş ya da teknik karar yerine geçmez. Mevzuat ve standart sürümleri değişebilir — uygulamadan önce yürürlükteki metinleri ve kuruluşunuzun akreditasyon kapsamını esas alın.